Żuraw pokładowy może nadal wykonywać swoje podstawowe funkcje, a jednocześnie coraz gorzej odpowiadać aktualnym wymaganiom technicznym i operacyjnym. Z czasem zmieniają się zadania urządzenia, wymagania klasyfikacyjne, dostępność części i sposób sterowania. W takim przypadku kolejna naprawa może usunąć konkretną usterkę, ale nie zawsze rozwiązuje ograniczenia całego systemu. Modernizacja systemów dźwigowych żurawi pokładowych staje się uzasadniona wtedy, gdy nie wystarcza już samo przywrócenie sprawności, a urządzenie trzeba dostosować do nowych warunków pracy. Zakres może obejmować hydraulikę, sterowanie, instalację elektryczną, elementy konstrukcyjne, systemy kontroli obciążenia oraz zabezpieczenia.
Czym właściwie są systemy dźwigowe żurawia pokładowego?
System dźwigowy nie jest pojedynczym mechanizmem. To zespół współpracujących układów, dzięki którym żuraw może podnosić ładunek, zmieniać położenie wysięgnika i obracać się w wymaganym zakresie. W zależności od konstrukcji urządzenia obejmuje on m.in. mechanizmy podnoszenia i obrotu, układ zmiany wysięgu, liny i koła linowe, systemy hydrauliczne, instalację elektryczną, sterowanie, czujniki, hamulce i zabezpieczenia. Częścią całego układu jest także konstrukcja nośna żurawia, która przenosi obciążenia podczas pracy. Elementy te pracują jako jeden układ. Sterowanie przekazuje polecenie, napęd wytwarza siłę lub moment, mechanizmy wykonują ruch, a systemy kontroli i bezpieczeństwa nadzorują jego przebieg. Zmiana jednego obszaru może więc wpływać na sposób pracy pozostałych.

Naprawa, remont czy modernizacja – trzy różne zakresy prac
Naprawa usuwa konkretną usterkę i przywraca działanie urządzenia. Remont służy szerszemu odtworzeniu stanu technicznego podzespołów lub całych zespołów. Modernizacja zmienia istniejące rozwiązania tak, aby żuraw mógł spełniać nowe wymagania albo realizować inne zadania. Różnicę dobrze widać na przykładzie sterowania. Wymiana uszkodzonego elementu jest naprawą. Odtworzenie większej części instalacji może być remontem. Zastąpienie starszego układu innym rozwiązaniem i dostosowanie do niego instalacji lub zabezpieczeń ma już charakter modernizacji. Podobnie jest z hydrauliką. Wymiana pompy, przewodu czy zaworu nie oznacza jeszcze przebudowy systemu. Modernizacja zaczyna się tam, gdzie zmienia się konfiguracja układu, jego parametry albo sposób współpracy z pozostałymi elementami żurawia.
Kiedy modernizacja systemów dźwigowych żurawi pokładowych ma techniczne uzasadnienie?
Nie istnieje jedna granica wieku, po której żuraw automatycznie kwalifikuje się do modernizacji. O dalszym zakresie prac decydują jego stan techniczny, historia eksploatacji i zadania planowane na kolejne lata. Modernizację rozważa się wtedy, gdy pojawiają się powtarzające awarie, części do starszych systemów stają się trudno dostępne, urządzenie ma otrzymać nowe zastosowanie albo trzeba dostosować je do aktualnych wymagań technicznych lub klasyfikacyjnych. W branży morskiej modernizacje i retrofity pozwalają również wydłużyć okres użytkowania urządzeń i zastąpić przestarzałe rozwiązania bez konieczności wymiany całego żurawia. Jeżeli jednak problem dotyczy jednego podzespołu, a pozostałe układy zachowują wymagane parametry, wystarczającym rozwiązaniem może być naprawa albo remont.
Co można modernizować w żurawiu pokładowym?
W ramach serwisu żurawi pokładowych serwisanci ETMAL wykonują diagnostykę układów hydraulicznych i elektrycznych, naprawy konstrukcji oraz modernizacje systemów dźwigowych. Prace mogą obejmować sterowanie, instalacje elektryczne, hydraulikę, elementy konstrukcyjne, systemy kontroli obciążenia i zabezpieczenia.
Jeden projekt może obejmować kilka powiązanych obszarów. Zmiana parametrów hydrauliki może wymagać dostosowania sterowania, a przebudowa części mechanicznej może wpływać na warunki pracy innych podzespołów. Dlatego modernizacja systemów dźwigowych żurawi pokładowych wymaga analizy zależności między układami, a nie tylko zastępowania kolejnych elementów nowszymi odpowiednikami.

Od oceny stanu do projektu przebudowy
Punktem wyjścia jest ocena stanu urządzenia i określenie parametrów oraz funkcji, które ma ono zachować lub uzyskać po modernizacji. Serwisanci analizują dokumentację techniczną, sposób eksploatacji, historię napraw oraz planowane zastosowanie żurawia. Jeżeli przebudowa podlega nadzorowi Towarzystwa Klasyfikacyjnego, jego wymagania uwzględnia się już na etapie przygotowania projektu. Na tej podstawie określa się, które elementy pozostają w eksploatacji, które wymagają remontu, a które należy zastąpić lub przebudować. Kolejne etapy mogą obejmować dobór urządzeń i materiałów, wykonanie instalacji, integrację układów, uruchomienie oraz regulację.
Modernizacja hydrauliki i sterowania wymaga spojrzenia na cały układ
Inżynierowie ETMAL projektują i modernizują układy hydrauliczne oraz przygotowują nowe instalacje na podstawie schematów. W zależności od projektu prace mogą dotyczyć pomp, silników, siłowników, zaworów, przewodów i elementów sterowania hydraulicznego. Zmiana pojedynczego podzespołu może wpływać na parametry elementów współpracujących. Inny wydatek pompy zmienia warunki pracy zaworów i odbiorników, a zmiana ciśnienia roboczego wymaga uwzględnienia dopuszczalnych parametrów pozostałej części instalacji. Dlatego przebudowę hydrauliki prowadzi się w odniesieniu do całego układu, a nie tylko wymienianego elementu. Podobna zasada dotyczy sterowania. W starszym urządzeniu problemem może być nie tylko uszkodzenie, lecz także ograniczona dostępność podzespołów albo brak możliwości dostosowania systemu do nowych funkcji. Specjaliści ETMAL modernizują układy sterowania oraz instalują systemy kontroli obciążenia i rozwiązania związane z bezpieczeństwem transportu ładunku.
Modernizacja podczas remontu klasowego
Przebudowę urządzenia można połączyć z planowanym postojem jednostki i zakresem remontu klasowego. Zespół ETMAL realizuje w takich projektach prace mechaniczne, hydrauliczne, elektryczne i strukturalne z uwzględnieniem wymagań właściwych towarzystw klasyfikacyjnych. Planowany postój daje możliwość wykonania prac wymagających wyłączenia żurawia, dostępu do kilku instalacji lub późniejszych prób odbiorowych. Zakres modernizacji powinien być jednak przygotowany wcześniej, szczególnie jeżeli przebudowa wymaga projektu, doboru nowych podzespołów i uzgodnień klasyfikacyjnych.

Baltic Beta – od wymagań klienta do prób ciężarowych
Przykładem modernizacji obejmującej kilka współpracujących systemów jest modernizacja dźwigu Baltic Beta. Projekt dotyczył żurawi Bucyrus MK-60 pracujących na platformie wydobywczej, które należało przystosować do transportu osobowego.
Zespół ETMAL przygotował projekt przebudowy, dobrał urządzenia oraz zaprojektował instalację elektryczną i hydrauliczną. Zakres obejmował także dostawę maszyn, zaworów i materiałów instalacyjnych oraz wykonanie instalacji zgodnie z projektem pod nadzorem Towarzystwa Klasyfikacyjnego. Po zakończeniu prac systemy uruchomiono i wyregulowano, a żurawie przeszły próby ciężarowe. Realizacja pokazuje, że modernizacja systemów dźwigowych żurawi pokładowych może obejmować pełny proces inżynierski: od analizy wymagań i projektu, przez dobór urządzeń oraz wykonanie instalacji, po uruchomienie i weryfikację pracy urządzenia.
Próby po modernizacji – zakres zależy od projektu
Po wykonaniu przebudowy trzeba sprawdzić nie tylko poprawność montażu, ale również zachowanie urządzenia podczas pracy. Zakres kontroli zależy od wykonanych zmian, dokumentacji i wymagań odbiorowych. Jeżeli zakres prac tego wymaga, serwisanci ETMAL wykonują próby obciążeniowe żurawi pokładowych z użyciem Water Bags i specjalistycznych urządzeń testujących. Próby mogą być prowadzone przy obciążeniach do 500 ton na mocy świadectwa uznania PRS, a wyniki są dokumentowane w raportach.
Nie każda modernizacja wymaga takiej samej procedury odbiorowej. Rodzaj testów dobiera się do zakresu przebudowy, parametrów urządzenia oraz wymagań klasyfikacyjnych.
Modernizować czy dalej remontować?
Najważniejsze pytanie nie dotyczy wieku żurawia, lecz tego, czy jego obecny układ nadal pozwala realizować wymagane zadania przy zachowaniu właściwych parametrów pracy i bezpieczeństwa. Jeżeli problem dotyczy pojedynczego elementu, a pozostałe układy pracują prawidłowo, naprawa albo remont mogą być wystarczające. Jeżeli urządzenie ma otrzymać nową funkcję, starsze rozwiązania ograniczają dalszą eksploatację albo planowana zmiana obejmuje kilka współpracujących systemów, zakres trzeba rozpatrywać jako przebudowę całego układu. Dobrze przygotowana modernizacja systemów dźwigowych żurawi pokładowych pozostawia w eksploatacji elementy, które nadal spełniają wymagania, i obejmuje zmianą te, które ograniczają dalszą pracę. Decyzję o przebudowie poprzedza więc ocena stanu technicznego, dokumentacji i przyszłych zadań żurawia, a dopiero później dobór nowych rozwiązań.
